ويژگىهاى كسىكه ولايت بر زكات را به او مىسپارند عبارت است از آن‌كه آزاد ، مسلمان و عادل باشد و در صورتى كه از كارگزاران مفوّض است افزون بر اين‌ها ، احكام زكات را نيز بداند . اما اگر تنها كارگزارى اجرايى است و امام او را گمارده است تا مبلغى مشخص را گردآورد ، جايز است كه به احكام زكات آگاه نباشد . جايز است كسىكه خود از « ذوى القربى » است و به همين سبب زكات نيز بر او حرام است ، عهده‌دار اين سمت شود ، هرچند در اين صورت رزق خويش را از سهم منابع عمومى مسلمانان برخواهد داشت . كسىكه به كار زكات گمارده شده ممكن است داراى يكى از اين سه حالت باشد : حالت نخست آن‌كه بر گردآورى و نيز توزيع زكات گمارده شده باشد . در اين صورت ، چنان‌كه شرح خواهيم داد ، وى حق دارد هردو كار را انجام دهد . حالت دوم آن‌كه تنها بر گردآورى گمارده شده و از توزيع زكات نهى شده باشد . در اين صورت مسئوليت او به گردآوردن محدود مىشود و حق ندارد به كار توزيع زكات نيز دست يازد . [ اگر هم در اين ميان تأخيرى در توزيع روى دهد ] گناه تأخير بر گردن كسى است كه هر دو كار به او واگذار شده است ، مگر اين‌كه مسئوليت توزيع به‌طور مستقل به كسى سپرده شود تا بدون تأخير اين كار را به انجام رساند . سوم آن‌كه نصب او بدين سمت داراى اطلاق باشد و نه به توزيع زكات دستور داده شده و نه از آن نهى شده باشد . چنين اطلاقى به شمول تفسير مىشود و در نتيجه هردو كار گردآورى و توزيع زكات را دربر مىگيرد . بدين‌سان ، كار زكات دو مقولهء گردآورى و توزيع را در خود جاى مىدهد و هريك از اين دو مقوله نيز احكامى ويژهء خويش دارد . در اين باب ، به اختصار به هريك از آن‌ها خواهيم پرداخت . فصل [ : احكام گردآورى زكات ] سخن را با احكام ستاندن زكات آغاز مىكنيم و مىگوييم : اموالى كه از آن‌ها زكات ستانده مىشود دربردارندهء چهار گونه است :